admin Katowice, miasto o głęboko zakorzenionej tożsamości przemysłowej, intensywnie pracują nad zmianą swojego wizerunku i struktury gospodarczej. Po dekadach dominacji przemysłu ciężkiego i wydobywczego, nadszedł czas na dekarbonizację, inwestycje w innowacje ekologiczne i zrównoważony rozwój.
Miasto przystąpiło do międzynarodowej inicjatywy Powering Past Coal Alliance, zrzeszającej państwa, miasta i firmy, które zobowiązały się odejść od energetyki opartej na węglu. Wcześniej, bo już w 2019 roku, Katowice dołączyły do Porozumienia Burmistrzów na rzecz Klimatu i Energii, deklarując m.in. ograniczenie emisji CO₂ o 40% do 2030 roku.
Te działania wpisują się w szerszy kontekst europejskich i globalnych zobowiązań klimatycznych, od polityki klimatycznej UE po Europejski Zielony Ład.
Transformacja w Katowicach to konkretne działania, projekty, rewitalizacje i zmiana myślenia o przyszłości miasta.
Od hałdy do ogrodu. Jak Katowice zmieniają tereny poprzemysłowe?
Transformacja Katowic widoczna jest przede wszystkim tam, gdzie jeszcze niedawno dominowały kopalnie, hałdy i przemysłowe pustkowia. Rewitalizacja tych obszarów stała się jednym z filarów miejskiej strategii.
Przykładem jest teren dawnej kopalni Wujek, gdzie podpisano list intencyjny o współpracy między miastem, Polską Grupą Górniczą i Metropolią GZM. Celem jest nadanie nowej funkcji obszarom zdegradowanym, tak jak wcześniej stało się to w przypadku kopalni KWK „Katowice”, dziś będącej sercem Strefy Kultury.
Dawne obiekty przemysłowe, takie jak elektrownia, nadszybie czy wieża ciśnień, są przekształcane w przestrzenie wystawiennicze, punkty widokowe, a nawet kawiarnie. W maszynowni zachowano oryginalny parowy mechanizm wyciągowy, unikatowy element dziedzictwa przemysłowego.
Podobne zmiany zachodzą także w innych częściach aglomeracji, w Zabrzu odnowiono wieżę ciśnień, a w Bytomiu zrewitalizowano Teatr Rozbark. To dowód na to, że dawne zakłady mogą stać się miejscami kultury i życia społecznego.
Miasto ogrodów i retencji. Zielona infrastruktura jako nowy kierunek rozwoju
Równolegle z rewitalizacją Katowice rozwijają błękitno-zieloną infrastrukturę sieć naturalnych i półnaturalnych obszarów, która poprawia jakość powietrza, zwiększa retencję wody i wspiera bioróżnorodność.
Blisko 45% powierzchni miasta to tereny zieleni. Parki, lasy społeczne i strefy rekreacyjne. Szczególną rolę odgrywają tzw. „zielone przystanki”, które w ramach europejskiego projektu UPSURGE mają zmniejszać miejskie wyspy ciepła i poprawiać komfort życia. Katowice testują też innowacyjne rozwiązania, takie jak systemy retencji wód deszczowych, stawy i mokradła np. w dolinie Ślepiotki.
Zielona infrastruktura nie kończy się na roślinności, obejmuje także rozwiązania technologiczne. Miasto korzysta z kamer termowizyjnych i czujników środowiskowych, by monitorować efektywność wdrażanych rozwiązań.
Katowice stają się dzięki temu przykładem miasta, które aktywnie wdraża zasady zrównoważonego rozwoju, nie rezygnując z własnej tożsamości. Transformacja po erze węgla nie oznacza zerwania z przeszłością, lecz przemyślane włączenie jej w nowy kontekst, społeczny, ekologiczny i kulturowy.